Past je elektrische huis op 3x25A? Zo maak je een vermogensbudget per fase

Op 3x25A loop je niet eerst tegen netcongestie aan, maar tegen een tariefgrens. Tot en met 3x25A betaal je bij Liander, Stedin en Enexis zo'n €476 tot €478 per jaar aan netbeheer. Eén stap hoger, naar 3x35A, en dat wordt ruim €1.900. Daarna komt er per stap weer zo'n €900 bij.

Dit artikel gaat niet over het net zelf, dat staat in onze uitleg over netcongestie. Ook de rol van een thuisbatterij bij piekafvlakking hebben we al apart uitgewerkt. Hier gaat het om de vraag die daaraan voorafgaat: past wat je wilt elektrificeren op je huidige aansluiting, en zo niet, waar zit de knel dan precies?

Hoeveel vermogen levert een 3x25A-aansluiting?

Per fase zo'n 5,75 kW (230 V × 25 A), in totaal 17,25 kW. De fase is de grens, niet het totaal: zit één fase op 30 A terwijl de andere twee op 10 A staan, dan zit je over je aansluiting heen terwijl je in totaal maar de helft gebruikt.

Een hoofdzekering slaat niet door bij de eerste ampère boven de 25. Een smeltpatroon verdraagt kortstondige overbelasting, en hoe lang hangt af van hoe ver je eroverheen gaat. Ontwerp daar niet op. Een installatie die structureel tegen de grens leunt, valt uit op de koudste avond van het jaar. Houd een marge aan en laat je sturing ruim vóór de 25 A ingrijpen.

Wat dit voor jou betekent: reken in ampère per fase, niet in kW voor het hele huis.

Meet je piek, tel geen typeplaatjes op

Een optelsom van aansluitwaarden geeft altijd een te hoge piek. De kookplaat draait zelden op alle zones vol, het bijverwarmingselement van je warmtepomp hoort nauwelijks aan te slaan en de wasdroger draait niet elke avond. Wat telt, is de gelijktijdigheid in jouw huis.

Je slimme meter weet het al. Een DSMR 5-meter geeft via de P1-poort elke seconde de stroom per fase door (L1, L2 en L3). Met een P1-dongle of je EMS log je die waarden en zie je je werkelijke piek per fase, inclusief het moment waarop die valt. Meet bij voorkeur in een koude week: dan draait de warmtepomp het zwaarst en valt je piek meestal in de vroege avond, als koken, verwarmen en laden samenkomen.

Heb je de apparaten nog niet, dan rekent je installateur met typische waarden. Vraag dan expliciet naar de belasting per fase, niet alleen naar het totale vermogen.

Wat dit voor jou betekent: een week P1-data uit de winter zegt meer dan elke rekensom vooraf.

Welk apparaat op welke fase?

De meeste zware verbruikers bestaan in een 1-fase- en een 3-fase-uitvoering, en hoe je ze verdeelt, bepaalt of je binnen 25 A blijft. Typische waarden, check altijd het typeplaatje en de installatiehandleiding van je eigen apparaten:

Het bijverwarmingselement is de verborgen piek. In een goed gedimensioneerde installatie slaat het alleen aan rond het bivalentiepunt of bij een legionellacyclus. Staat het op de fabrieksinstelling, dan kan het op een koude avond tegelijk met de laadpaal en de kookplaat inschakelen. Begrens het in de regeling van je warmtepomp tot één trap, of laat het blokkeren zolang de laadpaal laadt. Hoe groot je warmtepomp moet zijn zodat het element nauwelijks nodig is, rekenen we uit in warmtepomp dimensioneren.

Verdeel daarna de 1-fase-apparaten. Een inductiekookplaat zit op twee fasen, meestal L1 en L2. Zet de 1-fase boiler of de wasdroger dan op L3, en kies voor een 1-fase laadpaal ook de fase waar de kookplaat niet op zit. Een 1-fase thuisbatterij hoort juist op de fase met de hoogste piek, anders vlakt hij niets af.

Rekenvoorbeeld: een winteravond om 18.00 uur

Een tussenwoning op 3x25A met een 3-fase lucht-water-warmtepomp, een laadpaal van 11 kW en een inductiekookplaat op L1 en L2. Het vriest, het element van 6 kW staat aan en de auto is net aangesloten.

Zonder sturing zit je op alle drie de fasen over de 25 A. Met twee ingrepen past het wel:

• Het element blokkeert zolang er geladen of gekookt wordt. Dat scheelt 8,7 A per fase. De compressor draait door, en in een redelijk geïsoleerd huis merk je een uur zonder element nauwelijks.
• De laadpaal regelt dynamisch terug op de zwaarst belaste fase. L1 en L2 zitten zonder auto op 14 A. Met een marge van 2 à 3 A houdt de laadpaal 8 à 9 A per fase over, zo'n 5,5 à 6 kW op drie fasen. Na het koken gaat de laadstroom vanzelf weer omhoog.

Bij een laadvenster van 18.00 tot 07.00 uur is dat voor de meeste rijders ruim genoeg. Of je de laadpaal zelf laat terugregelen of dat via een EMS doet, en welke protocollen daarbij horen, staat in onze artikelen over slim laden en EMS en interoperabiliteit.

Wat dit voor jou betekent: zonder sturing past dit huis zelfs niet op 3x35A, maar pas op 3x40A, bij Liander en Enexis dezelfde tariefklasse. Met een element dat meekijkt en een laadpaal met load balancing blijft het op 3x25A, en dat scheelt bij Liander €1.458 per jaar.

Wanneer is verzwaren wél de juiste stap?

Als je meting na sturing nog steeds structureel boven de 25 A per fase uitkomt. Het onderzoek dat het ministerie van Economische Zaken en Klimaat in juni 2026 liet doen, noemt twee situaties waarin een zwaardere aansluiting meestal echt nodig is: een warmtepomp in een groot huis dat matig of slecht geïsoleerd is, en een sauna of verwarmd zwembad. Denk in de praktijk ook aan meerdere zware verbruikers die je niet kunt uitstellen, zoals twee elektrische auto's die allebei elke avond vol moeten in een kort laadvenster.

Twijfel je tussen verzwaren en een thuisbatterij als buffer: die afweging, en waarom het ontlaadvermogen per fase zwaarder weegt dan de kWh op de doos, staat in ons artikel over netcongestie en je thuisbatterij.

In een congestiegebied kost verzwaren ook tijd. Bij Liander kan het tot drie jaar duren als het net eerst uitgebreid moet worden. Is alleen een aanpassing in de meterkast nodig, dan gaat het in weken of maanden. Stedin waarschuwt dat het in sommige gebieden jaren kan duren. Weet je dat je gaat verzwaren, vraag het dan vroeg aan.

Wat kost een 3x35A-aansluiting per jaar?

In 2026 ruim €1.900 per jaar aan netbeheer, tegen zo'n €477 voor 3x25A. Dat is bij elke grote netbeheerder €1.450 à €1.500 extra, elk jaar opnieuw.

Jaarlijkse netbeheerkosten 2026, inclusief btw, voor een bemeten aansluiting. Voor Stedin gaat het om de optelsom van het tarievenblad door Selectra.

Eenmalig rekent Liander €304,22 om van 3x25A naar 3x35A of zwaarder te gaan, en €368,77 voor de stap van 1 naar 3 fasen. Moet de smeltzekering worden vervangen door een automaat, dan komt er €330,85 bij. Een langere of zwaardere aansluitkabel kost extra, en vaak moet ook je meterkast worden aangepast.

Over tien jaar kost 3x35A je bij deze tarieven dus zo'n €14.500 à €15.000 meer dan 3x25A. Load balancing op de laadpaal en een goed ingestelde warmtepomp kosten een fractie daarvan.

De tarieven voor 2027 zijn nog niet definitief. De ACM verwacht dat een gemiddeld huishouden in 2027 zo'n €89 meer betaalt voor transport, en voor Liander gaat de prognose uit van een stijging van het transportdeel met 23%. Een procentuele stijging maakt het verschil tussen 3x25A en 3x35A in euro's groter.

Is je aansluiting al zwaarder dan nodig?

Volgens de ACM hebben 266.000 aansluitingen meer dan 3x25A bij een verbruik onder de 15.000 kWh per jaar. Verkleinen kost eenmalig zo'n €300 en levert minstens €1.400 per jaar op. Het risico: wil je later weer verzwaren, dan sta je in een congestiegebied op de wachtlijst. Meet dus eerst je piek per fase, zoals hierboven. De cijfers en de afweging staan in ons nieuwsbericht over te zware stroomaansluitingen.

Wat verandert er in 2029 aan de kosten van je aansluiting?

Volgens het ontwerpbesluit van de ACM blijft ongeveer een derde van het transporttarief gekoppeld aan je aansluitcapaciteit, en gaat twee derde afhangen van hoeveel en wanneer je stroom afneemt. Invoering is gepland per 1 januari 2029.

Wat dat per capaciteitscategorie betekent, is nog niet bekend. Als het vaste deel kleiner wordt, wordt de sprong van 3x25A naar 3x35A waarschijnlijk ook kleiner. Maar hoe dat derde over de categorieën wordt verdeeld, staat nog niet vast. Reken een verzwaring nu dus niet goed op de tarieven van 2029.

Wat wel in het ontwerp staat: in de winter (oktober tot en met maart) is 17.00 tot 22.00 uur het duurste blok voor het variabele deel. Dat is precies het moment waarop het rekenvoorbeeld hierboven over de grens ging. Een installatie die binnen 3x25A blijft door laden en bijverwarmen uit de avondpiek te halen, wordt vanaf 2029 dus waarschijnlijk twee keer beloond: via het vaste deel en via het variabele deel. Hoeveel precies, is pas te zeggen als de tarieven voor 2029 eind 2028 vastliggen. Meer over het voorstel lees je in ons nieuwsbericht over het tijdsafhankelijke nettarief.

Wat kun je nu doen

• Log een week lang de stroom per fase via de P1-poort, bij voorkeur als het vriest.
• Zoek je grootste piek op en kijk welke apparaten er op dat moment draaiden.
• Begrens het bijverwarmingselement van je warmtepomp, of laat het blokkeren tijdens laden en koken.
• Zet 1-fase-verbruikers op de fase waar de kookplaat niet op zit.
• Geef je laadpaal dynamische load balancing op basis van de P1-poort of stroomklemmen, met een marge onder de 25 A.
• Kom je daarna nog structureel boven de 25 A per fase uit, check dan de stroomnetchecker of capaciteitskaart van je netbeheerder en vraag de verzwaring vroeg aan via mijnaansluiting.nl.
• Zit je al boven 3x25A, kijk dan of verkleinen kan.

Binnen 3x25A blijven is geen kwestie van minder elektrificeren, maar van slimmer verdelen. Wie zijn fasen kent, weet ook of hij €1.450 per jaar aan een zwaardere aansluiting moet uitgeven, of dat geld beter in sturing steekt.