Raamfolie, radiatorfolie en gordijnen: wat leveren ze écht op?

Raamfolie, radiatorfolie en gordijnen worden vaak weggezet als 'symptoombestrijding': leuk voor het gevoel, maar niet echt zoden aan de dijk. Dat beeld klopt niet. Alle drie zijn goedkoop, passen in een huurhuis en verdienen zich in de meeste gevallen binnen een jaar terug. Maar 'de meeste gevallen' is niet 'altijd', en dat verschil zit 'm precies in het soort glas, de plek van je radiator en hoe je de gordijnen ophangt.

In Laaghangend fruit: 5 kleine ingrepen kwamen deze drie al kort langs als onderdeel van een lijstje. Hier gaan we dieper: wat kost elke maatregel, wat levert hij op, en, minstens zo belangrijk, wanneer heeft hij eigenlijk geen zin?

Werkt isolerende raamfolie?

Ja, op enkel glas en gewoon dubbel glas werkt isolerende raamfolie: je verdient hem meestal binnen een jaar terug. Op HR- of HR++-glas mag je hem niet gebruiken. Er zijn twee soorten raamfolie. Kozijnfolie (ook wel krimpfolie) span je met dubbelzijdig tape voor het kozijn en trek je strak met een föhn, een klus van een kwartier per raam, die je zelf doet. Glasfolie plak je direct op het glas en laat je door een specialist aanbrengen; dat kost al snel richting de €150 per vierkante meter, in de buurt van nieuw HR++-glas. Dit artikel gaat daarom over kozijnfolie: goedkoop, simpel, met een duidelijke rekensom.

Kosten: ongeveer €2,70 per vierkante meter, inclusief het dubbelzijdige tape.

Besparing: Milieu Centraal noemt voor kozijnfolie op enkel glas een besparing van circa 13 m³ gas per vierkante meter per jaar; op standaard dubbel glas is dat zo'n 3,9 m³. In euro's, bij de huidige gasprijs, komt dat neer op ongeveer €6 tot €7,50 per vierkante meter per jaar bij enkel glas, en €3 tot €4 bij dubbel glas.

Terugverdientijd: bij enkel glas verdien je de folie meestal binnen een paar maanden terug. Bij dubbel glas duurt dat wat langer, maar meestal nog altijd ruim binnen een jaar. Voor een investering van een paar euro per raam is dat sowieso weinig risico.

Wanneer heeft het geen zin? Op HR- of HR++-glas mag je geen isolerende raamfolie plakken: dat glas heeft al een warmtereflecterende laag, en de extra folie kan spanning veroorzaken waardoor het glas breekt. Let ook op het type folie: er bestaat ook 'zonwerende' raamfolie, bedoeld om in de zomer de zon buiten te houden. Die laat in de winter juist minder gratis zonnewarmte binnen en kan je stookkosten dan verhogen in plaats van verlagen. Zoek dus specifiek naar 'isolerende' folie, niet naar 'zonwerend'.

Heeft radiatorfolie zin?

Ja, vooral als je radiator tegen een ongeïsoleerde buitenmuur of onder een raam staat: dan verdien je de folie binnen een paar maanden terug. Achter een goed geïsoleerde muur voegt hij weinig toe. Radiatorfolie is een dun laagje folie dat je tussen de radiator en de muur plakt, met de glimmende kant richting de radiator. Warmte die anders de muur in zou trekken, kaatst zo terug de kamer in. Hoeveel dat oplevert, hangt bijna volledig af van wat er achter die muur zit.

Kosten: €4 tot €5 per vierkante meter. Voor een gemiddelde hoekwoning kost het €16 tot €20 om alle radiators tegen een buitenmuur van folie te voorzien.

Besparing: bij een ongeïsoleerde buitenmuur (denk aan een oudere, enkelsteens muur) bespaar je volgens Milieu Centraal ongeveer €60 tot €70 per jaar voor een gemiddelde hoekwoning. Zit er al een matig geïsoleerde spouwmuur achter, dan valt dat terug naar €18 tot €23 per jaar. Is de muur al goed geïsoleerd, dan zit de winst al in de muur zelf en voegt de folie weinig meer toe.

Een geval dat vaak over het hoofd wordt gezien: staat je radiator vlak onder of tegen een raam of glazen pui? Dan is het rendement per vierkante meter juist veel hoger dan achter een muur: bij enkel glas kan dat oplopen tot zo'n €85 tot €90 per vierkante meter per jaar, bij dubbel glas €40 tot €45. Heb je zo'n situatie, begin daar dan eerst.

Terugverdientijd: bij een ongeïsoleerde muur of een radiator voor het raam verdien je de folie binnen een paar maanden terug. Bij een matig geïsoleerde spouwmuur duurt dat ongeveer een jaar. Bij een al goed geïsoleerde muur kun je de folie beter overslaan.

Aanbrengen is simpel: knip de folie een centimeter kleiner dan de radiator, zodat hij niet zichtbaar uitsteekt, en plak of magneet hem tegen de muur met de glimmende kant richting de radiator. Eenmaal geplaatst kan de folie gewoon blijven zitten. In tegenstelling tot raamfolie hoef je hier niets voor te verwijderen in de zomer.

Bonus: een goedkope aanvulling die vaak samen met radiatorfolie wordt genoemd, is een radiatorventilator: een klein ventilatortje dat je met magneten onder je radiator klikt. Volgens Milieu Centraal geeft een radiator daarmee zo'n 20% meer warmte af, waardoor de kamer sneller warm wordt. Hoeveel dat concreet aan energie scheelt, hangt vooral af van of je vervolgens ook de aanvoertemperatuur van je verwarming kunt verlagen. Bij een cv-ketel kan dat vaak, bij stadsverwarming ligt dat aan de instelling van je afleverset (het kastje dat de stadsverwarming naar je radiatoren regelt) en is het niet altijd in eigen hand. Milieu Centraal noemt de exacte besparing daarom niet hard; reken vooral op sneller comfort, en zie een eventuele besparing als meevaller. Een setje kost vanaf ongeveer €40.

Gordijnen: gratis rendement als je ze goed ophangt

Elk gordijn isoleert een beetje, simpelweg omdat het een extra laag lucht tussen het glas en de kamer creëert. Maar het verschil tussen een dun vitrage en een dik, gevoerd isolerend gordijn tot op de vloer is groot, en hoe je ze ophangt maakt minstens zoveel uit als welk gordijn je koopt.

Kosten: gewone gordijnen voor een heel huis zijn er al vanaf €45. Echte isolerende gordijnen (dik, gevoerd, het liefst tot op de vloer) kosten al snel vanaf €320 voor een gemiddelde woning.

Besparing: hoe slechter je glas, hoe groter de winst. Bij enkel glas kun je met isolerende gordijnen tot €235 per jaar besparen, bij standaard dubbel glas is dat ongeveer €105, en bij HR++-glas nog maar zo'n €47: dat glas isoleert al goed op zichzelf.

Terugverdientijd: bij enkel glas verdien je de investering in ruim een jaar terug. Bij dubbel glas duurt dat eerder een jaar of drie. Bij HR++-glas loopt de terugverdientijd op richting de zeven jaar: puur op de energiebesparing is dat lastig te verantwoorden. Wil je dan toch isolerende gordijnen? Dan is dat een keuze voor verduistering, geluidsdemping of sfeer, niet voor de energierekening.

Wat levert het per maatregel op? (samengevat)

Onderstaande tabel zet de bandbreedtes uit dit artikel naast elkaar. Zie het als vertrekpunt, niet als garantie: jouw huis, glas en muur bepalen waar je in de bandbreedte uitkomt.

Kort samengevat: dit weekend te doen

1. Check je glastype (enkel, dubbel of HR/HR++) voordat je raamfolie koopt.
2. Voel welke radiators tegen een buitenmuur of onder een raam staan: daar zit je snelste winst met radiatorfolie.
3. Verkort of hang gordijnen zodat ze bij de vensterbank stoppen als er een radiator onder het raam zit.
4. Sluit gordijnen zodra het donker wordt, en laat ze overdag open voor gratis zonnewarmte.

Wat betekent dit voor jouw situatie?

Heb je een klein budget en enkel glas? Begin dan met gordijnen: die leveren relatief het meest op voor je geld. Staat je radiator vlak onder een raam met enkel of ouder dubbel glas? Dan is radiatorfolie op die ene plek waarschijnlijk je snelste winst. Heb je overal al dubbel glas en een redelijk geïsoleerde muur? Dan blijven raamfolie en radiatorfolie de moeite waard, maar wordt het verschil met isolerende gordijnen kleiner, en kun je die keuze rustig op comfort of sfeer laten neerkomen in plaats van op de rekensom.

Deze drie maatregelen zijn een goed vertrekpunt, maar geen vervanging voor grotere stappen zoals spouwmuurisolatie of nieuwe kozijnen. Twijfel je waar je moet beginnen als je wél kunt verbouwen, of je verhuurder wél meewerkt? In Isoleren, waar begin ik? zetten we spouwmuur, vloer en dak op volgorde van terugverdientijd. En voor nog meer kleine, snelle ingrepen: Laaghangend fruit: 5 kleine ingrepen.